Mikrokosmosdaki İnsan

Mikro kosmos, zerrecikler alemi de deyilen en kiçik kainatdır.Elektron mikroskoplarının inkişafı ile ortaya çıxan ve görenleri heyrete getirecek qeder kiçik dünyaları içine alan kainatdır.Mehşur Fizik Einsteine göre, her atom, melumatlar bütünü ve kainatın temelidir.Bu kainat ele bir ölçüdedir ki, millimetrin 1000-de 1-ne(minde bir) düşsek bakteriyalarla qarşılaşarıq.Millimetrin 100000-de 1 (yüz minde bir) ölçüsünde ise viruslar vardır.Bu mikrooqanizmaları araştırdığımızda bele möhdeşem zeka,melumat ve ağıla rastlayarıq.Bu viruslar meydana getirdiyi xesteliklerle bizleri çetin veziyyetlere salsalarda, onlardan hazırlanan pevend ve onların meydana getirdikleri mayalarla bize çox böyük faydalar da verirler.Bu mikroorqanizmaların ölçüleri yeterli qeder kiçik görülmedimi?
Bu halda gelin, birazda kvarklardan behs edek.Bildiyiniz kimi atomun nüvesinde olan protonlardakı kvarklardan.Onlar millimetrin trilyonda bir ölçüsündedir.Kvarkların içinde de daha başqa ve hele tam qavranılmamış ve adı verilmemiş daha kiçik varlıqlar olduğu deyilmekdedir.Bu atom altı hisseciklerin hamısı kosmosdakı kimi nizam içerisinde hereket halındadırlar.Nitqimizin duracağı bu möhdeşem dünyalar tesadüfmü sizce?
Hüceyre:
Gelek inasanın en kiçik parçası olan hüceyreye.Hüceyre son zamanlarda inkişaf eden elektron mikroskoplar sayesinde daha yaxşı öyrenilmiştir.Bu yenilikler olmadan qabaq Darwin ve onun dosdu Haeckel terefinden "içi gel dolu sade bir quruluş" olaraq bildirilen hüceyre, içinde su ağırlıqlı olmaqla beraber, bunun tam eksine görenleri heyrete getirecek şekilde texnik ve kompleksli bir quruluş olmaqla qarşımıza çıxmakdadır.Öz enerjisini özü hazırlayan her bir hüceyre milyonlarla atomdan ibaretdir.Bu hüceylerin böyüklüyünü belke bele terif ede bilerik:Bir milyon denesini bir araya getirsek ancax bir toplu iyne başı böyüklüyündedir.Her biri içinde çox sayıdakı materiyalla bir fabrika kimi işlemektedir.Her bir insanda heç bir gecikme olmadan işleyen trilyonlarla fabrika ve saniyede milyonlarla işin qüsursuz görüldüyü bir sistem.2011-ci ilde toplanan The American Society for Cell Biology (Amerika Hüceyre Biyalogiyası Topluluğu) günlerle, sadece "tek bir canlı hüceyre" ni ele almışlar ve sadece o tek hüceyrenin içinde olan proteinler nizamından danışmışlardır.İçi qaranlıq olan hüceyrede minlerle protein nece hazırlanır, ve yene içi qaranlıq olan damarlardan keçerek lazımı yerlere nece çatdırılır?
Bu qeder araşdırmalara baxmayaraq bunlar helede cavab verilmesi mümkün olmayan suallardandır.

GENETİK KODUMUZ

Bir hüceyreden bölünüp çoxalaraq ve ferqli şekilde meydana gelen 100 trilyon hüceyrenin meydana gedirdiyi deyişik organların ve neticede bir bütün olaraq insanın ortaya çıxışı tamamiyle genetik kodumuzla gerçekleşmektedir.Genetik qurluşumuz, bizim bütün insani xarakterlerimizle birlikte, xarici ve daxili görünüşümüzü ve bütün beden qurluşumuzun şekillenmesini ve yenilenmesini teşkil eden faktordur.
İnsanın her hüceyresinin nüvesinde 23'ü anadan 23'atadan gelen toplam 46 xromosom vardır.Bu xromosomların 44'ü beden xromosomudur.Bedene aid bütün özellikler bunların içindedir.İkisi ise cinsiyyet xromosomudur.Bunlar insanın cinsiyyetini teyin edir.Kişi ve qadıların(erkek ve dişilerin) ferqi bu xromosomlardadır.Qadında iki dene X xromosomu, kişide ise her birinden bir dene olmaqla X ve Y xromosomu vardır.Kişi ile qadın arasındakı ferq Y xromosomundadır ve bu sperm ile gelmektedir.Qadındakı X xromosomu kişiden gelen Y xromosomu ile birleşerse XY ile uşaq oğlan, X ile birleşerse, XX ile qız doğulacaqdır.(yanıki:bir uşağın qızmı oğlanmı olacağı, atadan gelen xromosoma bağlıdır ama dişi yumurtanın da spermi seçmesi önemlidir) .....
Genlerin evleri deye de ifade edilen xromosomlar DNT zencirinden ibaretdir.Her bir xromosomda minlerle DNT zenciri (genom) vardır.4 edet proteinin ferqli şekillerde bir araya gelişiyle meydana gelen genetik zencirler eyni zamanda bizim genetik kodumuzu meydana getirirlerki bu da çox böyük bir yaratma seneti gösterdiyi üçün bezi elm adamları bu koda "Tanrının Dili" demektedirler.Bu kod adeten 4 herfli bir elifba kimidir.Her hüceyremizde 100 min ferqli gen vardır.Bu DNT çıxardılıp açılsa bir denesinin uzunluğu texminen 2 metrdir.Bir insandakı DNT zencirlerini uc uca toplasaq uzunluğu dünya ile güneş arasındakı mesafeni (150 milyon km) 6 defe qet ede biler.....
DNT'deki melumat tutumunun ölçülerini derk ede bilmeyimiz üçün bele bir müqayise ede bilerik: 1 qram DNT'de 1 trilyon kampyuter CD'ne beraber melumat var.1 CD'ye 200 kitap sığarsa 1 qram DNT'ye 200 trilyon kitap sığacaqdır.Ama bütün dünyada bu qeder kitap varmı bilmirik... (ABD kitapxanalarında toplam 29 milyon kütap mövcutdur).

Genetik kodumuzun %40 - %80 faiz arasındakı bölümü diger canlılarla da oxşar olduğu tesbit edilmişdir.İnsanın genetik zencirindeki bu bölüm bir otla müqayisede %40 faiz oxşarlıq gösderirse, bir heyvanla müqayisede en çox %80 faiz oxşarlıq ola biler.İnsanlar arası ferqler ise sadece %0,1 faizlik bölümdedir.Yanı bütün insanların genetik kodu %99,9 faiz nisbetinde bir birinin eynisidir.
Genetik kodlar bir insanın her hüceyresinde eynidir.Lakin nece olurda her organın hüceyresi ferqli funksiyalar yerine yetirir?

Genlerimizdeki düzülüş araştırıldığında "tesadüfe tesadüf etmek" mümkün deyil.Riyazi olaraq ehtimal hesaplamalarında 10 üsdü 50 imkansızdır.Yanı bu merhelede artıq tesadüf mümkün deyil.Ancaq elm adamlarına göre; telomer adlı proteinin kodunun düzülme ehdimalı 10 üzeri 652'dir.Yanı tesadüf ola bilecek seviyyenin çox çox üstündedir.Buna göre bu hesablamalarda tesadüfe yer olacağını düşünmek bele mümkün deyil.

Bu mecrada bir sual vermek yerine düşerdi:Hüceyreler süretle bölünerken, bezi hüceyrelerde bezi genlerin aktiv olması ve hüceyrelerin bölünerek çoxalmasının harada dayanacağı nece bilinmektedir ve bunu hansı nüfuz temin etmektedir?
Bütün hüceyrelerimizin ve organlarımızın nizamını ve çalışmasını bu genetik kodlar idare etmektedir.Lakin onlara yön veren güc nedir? Bu mövzular helelik kifayet qeder araşdırılmamışdır.

p.s: elm adamları helelik bu mövzuya tam olaraq fikir bildirmirler

Gerçək idarə edən ruh

Beynimizi bir teyyare kokpitine, yəni mükemməl bir pilot kabinine ve ya idarəetme mərkəzinə bənzətsək bu təyyarənin pilotu kimdir?
Teyyare ve kabini ne qeder üst seviyyede olursa olsun,pilot olmazsa iller keçse bele teyyare havalanmayacaq.Beynimizin pilotu ve komandiri de ruhdur.Adı ne olursa olsun "beyin üsdü güc" dedikleri ruhdur.Materyalist anlayışa uymur deye ruhu inkar etmeyin bir menası yoxdu.Eyni zamanda,sevgi ve merhemet kimi duyğularımızı materyalist elme sığdırmağımız mümkün deyil.
Meselen:Bir ananın körpesine duyduğu şəfqəti maddeçi bir mövqeden nece açıxlaya bilerik?
Ruhu lampadakı bir elektrikede benzede bilerik.Elektrik olmasa lampa ne işe yarar? İllerle dursa bele işıq verermi?
Beyin de daxil olmaqla bütün bedenimiz maddi ölçülerle açıxlana biler,ama ruh ferqli bir ölçüde olduğu üçün onu maddi deyerlerle açıqlamaq olmaz.Ruh bedene mena qatar,canlılıq,irade,hereket ve idrak qazandırar.Ruh ve beden ikisi birlikde insanı meydana getirer.
Ruhumuz tamamiyle mücerred bir varlıq olmasına baxmayaraq bezi Qerbli alimler ruhun ağırlığını hesablamağa çalışmışlar.Hedda 21 qram olduğunu tesbit ederek bir filme bele mövzu etmişdirler.Bunlar lazımsız seylerdir çünkü ruhun madde olaraq bir deyeri yoxdur. "Men" dediyimizde ağlımıza 100 rtilyon hüceyreden ibaret bir maddi beden gelmemelidi, nefsimizle birlikde bütünleşmiş ruhumuzuda qesdetmeliyik.Çünkü menliyimiz bedenimizden ibaret olsaydı her il davam eden %98 faiz deyişmeyle menliyimiz de deyişerdi.(insan bedenindeki hüceyrelerin tamamına yaxını her il deyişmektedir)
İnsanın merhemet,vicdan,sevgi,nifret kimi duyğuları maddenin xaricinde mücerred ve gerçek varlıq olan ruhudur.
Ruhun dünyaya açıldığı yer gözdür.Ruh eyni zamanda görmek üçün 3-cü göz dediyimiz epifiz organından istifade edir.Bu organın gece ifraz etdiyi bir hormon sayesinde ruh gözler bağlı olsa bele görür.Altıncı hiss dediyimiz anlayışlarda bu mövzu ile elaqedardı.
ABD'de New Mexico tibb fakultesinde etdiyi çalışmaları "Spirit Molecul (ruhi moleykul) DMT" adlı CD kitabında açıxlayan psixiyatr Dr.Rick Strassman'a göre; epifizin ifraz etdiyi pinolin ve DMT hormonları insanda mistik hezzler,trans halı ve cəzbə kimi metafizik hemlelerde çox böyük rollar oynamaqdadır.Epifizin aktivliyi ve bu hormonları ifraz etmesi gece yarısı 02-04 saatları arasında olması diqqet çekicidir.Epifiz organının ifraz etmesi deniz seviyyesinnen yükseldikce dahada artmaqdadır.Xristianların monastrlarının yüksek dağlarda qurulmasının ve İslam evliyalarının mekan olaraq yüksek nöqteleri seçmesinin hikmetide burdadır.
p.s:Son elmi yeniliklere göre gece heç oyanmamış yeni gece ayılmamış yatmaq bir sözle tam yuxu almaq insanı rahatlatmır.Gece sehere kimi heç oyanmamış yatanlar seher qalxtığında yorğun kimi olurlar.Bunun eksine gece oyanıp yeniden yatanlar ise seher daha rahat qalxırlar.Peygamberimiz(s.a.v) insanlara teheccüd namazını qılmağı meslehet görmüşdür.Teheccüd namazı yattıqdan bir müddet sonra gece ikide üçde oyanılaraq qılınan namazdı..Ve ne tesadüfkü teheccüd kelmesinin anlamı erebceden tercümede "Bölünmüş yuxu" demekdir

İnsan işıq sürətini keçə bilsəydi nə baş verərdi?

Bildiyimiz kimi hər hansi 1 şeyi görmək üçün ondan əks olunan işiqlar gözümüzə çatmalidi.Təbii ki Enişteynin nisbilik nəzəriyyəsi kütləsi olan heç 1 şeyin işıq sürətində hərəkət edə biməyəcəyini deyir.Ona görə də bu yazini nəzəri cəhətdən anlamaq düzgün olardi.Praktiki olaraq isə qeyri mümkündür.Fərz edək ki,biz işiq sürətindən sürətli getmək qabiliyyətinə malikik.İşıq sürətindən daha sürətli getdiyimiz zaman geridə qalan heç bir şeyi görə bilmərik, çünki geridə qalan cisimlərin işiq şüalari bizə çata bilmir çünki biz artiq həmin işiqlardan daha sürətliyik. Lakin burada kiçik bir hiylə var. Bizə yalnız o an yayılan işiq şüalari çata bilməz. Amma geridə qalan cisimlərdən daha əvvəl yayılmış işiq şüalari da vardır. İşıq sürətini keçən maddə biz olsaq, geriyə doğru verilən 1 film kassedi kimi, keçmiş zamana aid işıq şüalarının köhnə halını görməyə başlayırıq.
Belə deyim.Günəşin şüaları bizə, yayıldıqdan 8,5 dəqiqə sonra çatır.Yəni hal-hazırda günəş sönsə, bunu ancaq 8,5 dəqiqə sonra anllaya bilərik.Fərz edəkki Günəş bir şüa yaydığı əsnada bir astronom o şüayla eyni sürətdə, yəni işıq sürətində dünyaya gəlsə, günəşdən çıxışından 8,5 dəqiqə sonra dünyaya çatar və bu müddət içində həmişə günəşdən onunla eyni anda çixan eyni şüalari görər.Yəni elə düşününki 1 yarişdasiz. Hami müxtəlif sürətlə qaçir yalniz siz bir dostunuz sizinlı eyni sürətdə qaçir. Ona görədə digərləri sizi ötüb keçsə də siz yalniz dostunuzu həmişə özünüzlə eyni yerdə görərsiz və eyni anda da finish nöqtəsinə çatarsiz,çünki eyni sürətlisiz. Eyniylə misal çəkdiyim astronomun Günəş onunla eyni anda çixan eyni şüalari görməsi kimi. Əgər astoronom günəşin şüalarından daha sürətli olsa,özüynən eyni anda çixan şüalari keçər və ondan əvvəl günəşdən çixan şüalari tutar və onları keçər.(Eyniylə yariş zamani sizin sürətinizi artirib irəlidəkiləri ötüb keçməyiniz kimi). Beləcə astronom həmin işiqlarla günəşin, "özü yola çıxmadan əvvəlki vəziyyətini yəni keçmişini görər".

Günəş şüaları davamlı olaraq dünyaya dəyir və əks olunur.Həmin şüalar dünyanın kosmosda görünməsini təmin edir. Dünyadan əks olunan günəş şüaları kosmosda yayilirlar.Bunun nəticəsində də Dünya kosmosdan görünür. Yaxşı indi isə düşünək ki astronom günəşdən deyil də dünyadan yola çıxsaydı nə olardı? Deyək ki astronom normal bir sürətlə yola çıxdı və dünyadan uzaqlaşmağa başladı və uzaqlaşdiqca dünyani müşahidə etmiş olsun.Onun sürəti artdiqca dünyadan gələn şüaların ona çatması daha çətin və gec olacağı üçün, astronomun müşahidəd etdiyi dünyadakı hərəkətlər getdikcə yavaşlayar. Astronom işıq sürətinə çatdığında, artiq dünyadan ona gələn işiq şüalariyla eyni anda hərəkət etməyə başliyar və dünyadan gələn görünüş, bir video kassedin STOP düyməsinə basılıb dondurulması kimi donar.Astronomun sürəti işıq sürətini keçdiyi zaman görüntü, bir video kassetin geriyə firladilmasi kimi, geriyə doğru getməyə başlayır.Astronom özünü görə bilməz, çünki sürəti işıq sürətindən çoxdur. Öz görünüşü özünə çata bilməz.

Astronom bu vəziyyətdə yerdən uzaqlaşib hələ işıq sürətinə çıxmadan əvvəl yayılmış olan işiq şüalarıni görə bilər. O zaman astronom özünün geri-geri gedərək dünyadan ilk atıldığı ana döndüyünü görür.Bir sözlə hər şey video kassetlərdəki kimi geriyə doğru axar. O anda dünyada olsa, özü özüynən salamlaşar hətta .

Şredinger Pişiyi təcrübəsi: "Pişik ölüdür yoxsa diri ?!"

Şredinger Pişiyi təcrübəsi yəqin ki bir çoxunuza tanışdır. Əgər bu barədə eşitməmisinizsə də pis olmayin. Onsuz da mövzumuz o olacaq. Şredinger özü kimdir, nəçidir, bunları internetdən və ya hansısa ensiklopediyadan axtarıb tapabilərsiniz. Bizim mövzumuz onun "pişiyidir"..

Problemin ortaya atılma səbəbi Kvant Fizikası ilə əlaqəlidir.Werner Heisenbergin atom alti zərrəciklər (subatomic particles) üçün Qeyri müəyyənlik prinsipindən bilyimiz kimi zərrəciyin koordinat və impulsunun eyni zamanda dəqiqliklə ölçülməsi mümkün deyil.Yəni bir partikulun koordinatini nə qədər dəqiqliklə (başqa sözlə koordinatin naməlumluğu nə dərəcədə kiçik olsa)ölçəriksə, buna qarşılıq impulsun naməlumluğu eyni dərəcədə böyük olar.Həmçinin əksinə, impulsdaki naməlumluq kiçildikcə, eyni nisbətdə koordinatin naməlumluğu böyüyər.
Mövzunu daha da uzatmadan, məsələni verim.

Bir qutumuz var. İçində enerjiyə qarşı həssas çəkic, radioaktiv atom və bir şüşə də zəhərli qaz var. Təbii ki bir də pişiyimiz. Sistem elə proqramlanib ki, qutunun içində atomun hərəkətindən doğan azacıq bir enerji yarandığı anda çəkic zəhərli qazın içində olduğu şüşəni qıracaq və pişiyimiz öləcək...
Qutunu hələ açmamışıq. Sual belədir ki, pişik ölüdür ya diri??

İndi izahina gəlim.

İlk öncə deyim ki Erwin Şredinger kvant fizikasının ən məşhurlarından biri idi ve bu etdiyinin real dünyada nə qədər məntiqsiz olduğunu bilirdi. Heisenberg ehtimal(probability) teoriyasını ortaya atanda Şredinger də öz pişiyi haqqında fəlsəfi bir sual verdi.Fəlsəfi sual xancano nun verdiyi sual idi. Əgər radioaktiv atom hərəkətlənsə, çəkic zəhərli gaz şüşəsini qırır və pişik ölür.Əgər atomda hərəkətlənmə olmasa, onda pişik yaşayacaq. Ancaq... Biz qutuyu açıb müşahidə etməyənə qədər atom nə hərəkətli nə də hərəkətsizdir, ikisinin ehtimalı qarışığıdır.Onda qutu qapalı olanda pişiyə nə olur? Heisenbergin dediyi kimi atom teorik olaraq eyni anda 2 vəziyyətdə olduğuna görə, pişik eyni anda həm ölü , həm də diridir.Ancaq qutuyu açıb açıb baxsaq ya ölüdür ya da diri ..

Əgər xaricdən bir müşahidəçi(tutaqki özümüz) , qutunun içərisini görmədən bir ehtimal etsəktəbiiki pişiyin canlı yoxsa ölü mü olduğunu dəqiqliklə söyləyə bilməz. ona görə, pişik% 50 canlı, 50% isə ölüdür. yəni, pişik bərabər nisbətdə canlı və ölü olma şansına malikdir. İşin qəribəsi, pişik görülmədiyi (müşahidə) müddətcə, hər iki ehtimal da eyni nisbətdə gerçəkdir. yəni pişik, eyni nisbətdə həm canlı, həm də ölüdür! əgər müşahidəçi, gedib qutunu açsa, bu vəziyyətdə, pişik "ya ölü, ya da canlı" olaraq qarşısına çıxacaq ki, müşahidəçinin bu müdaxiləsi, mühitin şərtlərini dəyişdirmiş və ehtimallardan birinin "reallaşmasına" səbəb olmuşdur.Müşahidə nəticəsində ortaya çıxan bu hala "dalğa funksiyasının çökməsi " deyilir.

Bu arada yadima düşmüşkən Stephen Hawking'in bu təcrübə barədə gözəl və bir o qədər də zarafatcil 1 deyimi var "Schrödinger Pişiyini eşidəndə silahıma əl atmaq istədim" . :)

Carl Sagan: "Solğun Mavi Nöqtə"

"Bu solğun mavi nöqtəyə təkrar baxin.Ora bizim evimizdir.Bu uzaqlıqdan dünyamız çox da cəlbedici görünməyə bilər, amma bizim üçün vəziyyət fərqlidir. O nöqtəni bir də dəyərləndirin. O nöqtə buradır, yuvamızdır, bizik. Üzərində tanıdığınız hər kəs, sevdiyiniz hər kəs, eşitdiyiniz hər kəs, bütün insanlıq həyatlarını yaşadı. Bütün xoşbəxtlik və kədərlərimiz, minlərcə özündən əmin dinlər, ideologiyalar, ekonomik doktrinalar, bütün ovçu və toplayıcılar, bütün qəhraman və qorxaqlar, bütün mədəniyyət quranlar və dağıdanlar, bütün krallar və kəndlilər, bütün aşiq gənclər, bütün ana və atalar, ümidli uşaqlar, bütün ixtiraçılar və kəşfçilər, bütün əxlaq müəllimləri, bütün azmış siyasətçilər, bütün məşhurlar, bütün liderlər, tarixdəki bütün əzizlər və günahkarlar orada günəşdən asılı olan bir toz zərrəsində yaşadılar. Planetimiz kosmik sahədə çox kiçik bir səhnədir. O generallar və hökmdarlar tərəfindən tökülən qanları düşünün, şərəf və zəfər içərisində dövrlərinin padşahları olan, yalnızca kiçik bir nöqtənin bir hissəsində olanları. Bu kiçik pikselin bir tərəfində yaşayanların digər tərəfdə yaşayanlara etdikləri bitmək bilməyən zülmləri düşünün, anlaşmazlıqları nə qədər adi idi, biri-birini öldürərkən nə qədər həvəsli idilər, düşmənlikləri nə qədər atəşli idi. Planetimiz kosmik zülmət içərisində sadəcə bir zərrədir. Anlaşılmazlıqlarımıza, çətinliklərimizə başqa bir yerdən yardım gəlməyəcək. Yer bilinən tək yaşam sığınacağıdır. Ən azından yaxın gələcəkdə növümüzün köçəcəyi başqa bir yeri yoxdur. Səyahət, bəli. Yerləşmək, hələ tezdir. Bəyənin ya da bəyənməyin, bu dövrdə ayaqda qala biləcəyimiz tək yer planetimizdir. Böyük ehtimalla insanlığın meydana gəlməsinin, bu kiçik planetimizin uzaqdan çəkilmiş şəklindən böyük dəlili yoxdur. Mənə görə bu şəkil biri-birimizlə əlaqələrimizi daha nəzakətli qurmaq və "solğun mavi nöqtə"ni qoruyub, ona dəyər vermək məsuliyyətimizi artırır. İndiyədək tanıdığımız tək yuvamızı..."

- Carl Sagan ( məşhur astronom,astrofizik )

Şəkil 1977-ci ildə kosmosa buraxılan Voyager 1 kosmik aracı tərəfindən 1990-cı ildə Yerdən 6.000.000.000 km uzaqlıqdan çəkilmişdir.

Təsadüfi şans yoxsa zərurət ?

Ateist fizik Carl Sagan, təkamül prosesini nəzərdə tutaraq; "Kifayət qədər zaman olduğu təqdirdə, şans faktoru möcüzələr meydana gətirə bilər." demişdi. Bu ifadə nəzəriyyədə doğru qəbul edilebilməməklə birlikdə, kifayət qədər vaxt olduğu təqdirdə şans faktoru bir möcüzə əldə edənə qədər böyük sayda sınaq-yanılma məhsulu ortaya qoymalıdır. Dahası, kainatın bir başlanğıcı və yaşı vardır; içindəki maddə miqdarı da sonsuz deyil. Yəni şans faktorunun işləyəcəyi zaman və maddə məhduddur. Bu vəziyyətdə ağla gələn sual budur: Kainatın yaşı təxminən təxmin edildiyinə görə, kainatdakı maddə miqdarını və reallaşdiracaği dəyişiklikləri göz önünə alsaq, şans faktorunun tək bir canlı hüceyrə meydana gətirmə ehtimalı nədir? Bu sualın cavabı əhəmiyyətlidir. Çünki şans faktorunun nəzərə alınmağa dəyər olub-olmadığını bu sual müəyyənləşdirir. Kainatda bütün imkanların istifadə edildiyi və ehtimalların sınandığı düşünülsə belə, ehtimal sərhədlərinin kənarındakı ehtimallar etibarsız sayılır. Dembski bu ədədi 10⁻¹⁵⁰, yəni vergüldən sonra 150 sıfırın ard-arda gəldiyi çox kiçik bir sayı olaraq hesablamışdir.Bunu necə aldiğini qisa olaraq izah etməyə çalişim.

Müşahidə ediləbilən kainatda ehtimal hesabında istifadə edəcəyimiz məlumatlar çox məhduddur. Bilinən fiziki kainatda təxminən 10⁸⁰ təməl zərrəcik olduğu təxmin edilməkdədir. Dahası, maddənin elə xüsusiyyətləri vardır ki, bir fiziki haldan digərinə keçidi saniyədə 10⁴⁵ dəfədən daha sürətli reallaşa bilməz. Bu vaxt intervalı,kainatda ən kiçik zaman vahidi olan Planck zamanidir.Son olaraq qeyd edək ki, kainat 10²⁵ saniyədən milyardlarla dəfə daha gəncdir (kainatın yaşını 10 ilə 20 milyard il arasında 13.7 milyard olaraq qəbul edirik). İndi, əgər bilinən maddi kainatda müəyyən hadisələrin reallaşa bilməsi üçün ən az bir təməl zərrəcik lazımdırsa və Planck zamanından daha qısa zamanda heç bir şey gerçəkləşə bilmirsə, bu kosmoloji məhdudiyyətlərə görə, kosmik tarix boyunca reallaşan ümumi hadisələrin sayını hesablasaq, 10⁸⁰ x 10⁴⁵ x 10²⁵ = 10¹⁵⁰ ədədini keçə bilmədiyini görərik.

Müşahidə ediləbilən kainatdakı bütün bilinən informasiyalari hesaba qatsaq belə 10¹⁵⁰ də 1'dən kiçik ehtimallar qeyri-mümkündür. Buna görə 10¹⁵⁰ də 1 ehtimal, universal sərhəd olaraq qəbul edilməkdədir.

10⁻¹⁵⁰ kimi kiçik bir ehtimal,alimlərə görə bizə kainatın, yalnız ehtimalları istifadə edərək kompleks strukturlar əldə edilə biləcək çox kiçik bir məkan olduğunu izah etməkdədir.İndi özünüz düşünün izah edə bilir ya yox Stuart Kuffman bu məsələni araşdırmışdır. Verdiyi nümunələrdən birində, 200 amin turşusundan meydana gəlmiş ehtimal daxilindəki zülalların maksimum sayını (yəni 20²⁰⁰ və ya təxminən 10²⁶⁰) və kainatın tarixi boyunca hissəciklərin ikili olaraq toqquşma ehtimalını ələ almışdır. (Toqquşmaların reaksiyaya girmə nisbətinin femtosaniyə 10⁻¹⁵ olduğunu fərz etsək, cəmi 10¹⁹³ toqquşma ola biləcəyini tapmışdır.) Kauffman'ın gəldiyi nəticə budur: Bilinən kainatın Big Bangdan bu yana 200 amin turşusundan ibarət ehtimal daxilindəki zülalları bir dəfə belə yaratmaği üçün kafi zamanı olmamışdır.Yəni '200 amin turşusundan meydana gələ biləcək mümkün bütün zülalların bir dəfə belə təbii olaraq öz-özünə meydana gələ bilməsi üçün kainatın yaşının 10⁶⁷ misli qədər bir müddət lazımdır. "(Dembski, 98).

İndi gələk bunlardan çixan nəticəyə.Allahı qəbul etmədən, təbiətin ortaya çıxışını və işləyişini şansa söykənən mexanizmlərlə açiqlamağa çalışmadaki bir başqa çətinlik, fosillərlə əlaqədardır. Əgər şans faktoru doğru olsaydı, yoxlama-yanılma prosesində yanılmalar, müvəffəqiyyətli sınaqlara görə çox daha çox olacaqdı. Bu vəziyyətdə fosil qalintilarinda, az bir miqdar normal canlı fosilinə müqabil, böyük sayda funksiyasiz orqanizm qalığının olması lazım idi. Şansa bağlı mexanizmlərdən müvəffəqiyyətsiz sınaqların sayı, müvəffəqiyyətli sınaqların qat-qat üstün olduğuna görə, fosil qalintilarinda da eyni nisbətdə əks olunması gözlənilməlidir. Fosil qeydlərində nəsili tükənmiş bir çox canlı olmasına baxmayaraq, şans əsəri yaranan mutasiya ilə ortaya çıxmış fosil qalintilari tapa bilmirik. Dinozavrların nəslinin tükənmə səbəbi, hələ elm dünyasi tərəfindən müzakirə olunmaqla bərabər, həyatdaykən normal canlılar olduqları qəbul edilməkdədir.Düşünün mən otaqimda 100 dəfə kimyəvi təcrübə aparmaq istəyirəm və fərz edək ki bu təcrübələrdən ilk 80-i alinmir,buna görə də ətrafa kimyəvi maddələr dağilir bir sözlə uğursuzluq nəticəsində otağim pis hala düşür və sonra 1-i baş tutur.Amma sonradan otaqima daxil olduqda otağimi tər-tərmmiz halda görürəm elə bil 80 dəfə yalniş etdiyim təcrübəmin uğursuzluqlari heç baş vermiyib amma 1 dəfə uğurlu baş tutan təcrübəmin nəticələrini görürəm.Amma ortada otağimi təmizləyəcək şüurlu varliq yoxdu...Nəticəyə özünüz gəlin..